17.12.14

Armillaria mellea


Estes días estamos a ter unha invasión deste cogomelos. A foto está sacada en Campolongo, Pontevedra, detrás da igrexa. O toco é dun salgueiro chorón.
Armillaria mellea é un fungo que pode ser patóxeno para as plantas. Causa podremia das raíces en moitas especies de plantas. O cogomelo é comestible pero certas persoas poden ser intolerantes a elas. O fungo produce en determinados momentos cogomelos arredor da base das árbores infectadas. Dado que o fungo produce podremia radicular os síntomas principais detéctanse nas copas das árbores e a morte ou murchamento de ramas. Esta especie é capaz de producir luz por bioluminiscencia.

Curiosidades: Algunhas das  especies de armillaria (fungos do mel)  son os organismos máis lonxevos e grandes do planeta, como por exemplo a armillaria ostoyae, que pode cubrir 8 ou 9 kilometros cadrados e vivir milleiros de anos.

Inglés: Honey coloured agaric. Fran: Armillaire coulert de miet,
Ital: Chiodino. Alem: Honiggelber Hallimasch. Eusk: Bizkarroi. Cat: Alzinoi


14.12.14

Balea Varada

Preséntovos un "conto" que narra varias lendas que "aconteceron" polas bisbarras das Rías Baixas. Leva por título o de Balea Varada. Aquí vai unha desas lendas:

"S. Barandán ou San Brandán, prior de máis de tres mil monxes, das terras de Irlanda, buscando o paraíso, viuse un día envolto nun Nubeiro viaxando nun dos seus barcos, e arrastrado polos ventos foi parar preto dunha das nosas illas. Como aínda non tocaba terra, unha balea protexida polos mouros deulle un empuxón e arrastrouno dentro da ría . O santo salvouse pero a balea quedou varada e non puído saír. San Brandán sentíuse tan agradecido que implorou durante noventa días e noventa noites ós deuses pola balea, conseguindo deste xeito, que aínda hoxe se poida ver a “Balea Varada” (Illa de Tambo) dentro da ría de Pontevedra, no mesmo sitio onde quedara encallada". Ver o conto en Galicia Encantada

Libros para agasallar neste Nadal

Libros recomendados dende algúns dos equipos de Dinamización e Normalización Lingüística Galegos para agasallar neste Nadal .  Clica na imaxe para velos.

Ver os de infantil

Ver os Secundaria

7.12.14

Arrolo de Domaio

Descuberto en Cerdedo un novo cogomelo `Ramaria Cercedensis`

O experto pontevedrés  en micoloxía,  Jaime Blanco Dios,  anunciou o descubrimento dunha nova especie de cogomelo. Este novo fungo foi recollido en varias ocasións ao longo deste outono no lugar de Cabenca, pertencente ao Concello de Cerdedo. 
Segundo informou o experto, esta nova especie nace sobre madeira podre de carballo (Quercus robur).  O seu descubridor decidiu bautizala co nome de Ramaria Cerdedensis.
O nome específico (cerdedensis) vai dedicado ó concello de Cerdedo, única localidade onde se recolleu ata o momento..
"As diferenzas con outras da súa familia deben verse no microscopio porque a simple vista non se aprecian. Non obstante non son moi frecuentes este tipo de cogomelos de coral en Galicia. Neste lugar non obstante hai varias xuntas. O problema de descubrir unha especie nova é que moitas veces non sabes o rara que é. Todo depende dunha combinación de humidade e temperatura"

O futuro do galego fuxe, RAG


Ollos de Aula - nº 18 - Decembro

Entre outras pequenas e importantes novas  atoparás:
O primeiro ano de escola 
- A educación da masculinidade no século XXI
- Palabras do Ensino: RRI (Regulamento de Réxime Interno
- Punto GAL na rede
- Reconmedacións de viaxes e lecturas

Números anteriores na páxina da CGEDNL

Números anteriores na Etiqueta "Ollos de Aula" deste blogue

4.12.14

O bilingüísmo e o Alzeimer

Investigadores da Universidade de Gante (Bélxica) observaron que as persoas con alzheimer que son bilingües adoitan desenvolver os primeiros síntomas da enfermidade entre catro e cinco anos máis tarde que quen só falan unha lingua.

No estudo incluíron a un total de 134 pacientes dos que case a metade, 65, eran bilingües. Neste grupo de pacientes os primeiros síntomas de demencia debutaron aos 76,1 anos mentres que a idade media do diagnóstico foi aos 77,3 anos, fronte aos 71,5 e 72,5 anos de media respectivamente en quen só falaban un idioma.

As análises controlaron outros factores que podían influír no resultado como a educación, a profesión e o status socioeconómico, pero en realidade ningún tivo un efecto sobre a idade de inicio dos síntomas.

Estes achados confirman investigacións previas que suxiren que o bilingüismo pode retardar o envellecemento cognitivo e contribuír á reserva cognitiva.

Segundo recoñecen os investigadores, parece que o control constante que require dominar dous idiomas é como un adestramento para o cerebro, que desafía ás células da materia gris e protéxeas da súa dexeneración.

Nova sacada do blog  EDNL Divina Pastora de Ourense

28.11.14

Premio Nacional de radio 2014 para "Ponte nas ondas"


Campolongo en Ponte Nas Ondas 2013 (O Maio)
Campolongo en Ponte Nas Ondas 2014 (O Carro)

Campaña da CGEDNL "Presume de Galego"

Existimos os e as galegofalantes de menos de 60 anos, incluso de menos de 40, e de 30. De feito, case ningún chegamos aos 18! Se entras aquí  (imaxe) podes comprobar que desde os 3 anos xa falamos moi ben! Porque a nós tamén nos gusta mimar o noso ego, presumir do ben que falamos, da fonética marabillosa que nos sae da gorxa! Por iso, queremos compartir a nosa fala. De aquí e de acolá. Desde Ortegal ao Miño, desde Fisterra ata os Ancares, desde A Coruña a Vigo... Falamos de calquera tema en menos dun minuto e ti podes escoitarnos e/ou xuntar a túa voz coa nosa!  Como participar?

27.11.14

O virus lingüístico en Campolongo


A actividade Lingua Forza 3 (para 5º e 6º no noso centro) consistiu nunha divertida xincana lingüística integrada por xogos que combinaron habilidades físicas, lingüísticas e mentais arredor do léxico do deporte e do patrimonio inmaterial galego oral, da man de Xandobela Xestión e Dinamización Sociocultural.
 As actividades  que se fixeron  foron os seguintes:
1. Recibimento e quecemento. Contextualización dramatizada da actividade e motivación para fomentar a participación dos nenos e nenas. Explicación en círculo da sesión. Aproximación práctica ao léxico específico relacionado co currículo de educación física.

2. Feirón con tres probas rotatorias:
Proba de habilidade física, lingüística e mental: xogo e traballo co patrimonio cultural inmaterial do galego oral.
Proba de resistencia física, lingüística e mental: xogo cooperativo no que se traballa co léxico e vocabulario específico da área de educación física.
Proba de velocidade física, lingüística e mental: xogo cooperativo e construción de palabras escritas correctamente en galego.
3. Proba definitiva. Empregando compoñentes do noso patrimonio oral un xogo reunirá as tres disciplinas: habilidade, velocidade e fortaleza física co uso da lingua como ferramenta fundamental.

Aínda que o alumnado superou as tres probas que se fixeron, as  conclusiósn das tres "Doutoras" foi que todo o colexio está contaxiado do virus lingüístico pero que aínda se teñen os medios suficientes e aínda estamos a tempo para combatelo con forza, só é necesario cambiar de rexistro idiomático cando fora preciso, practicándoo todos os días e non deixando morrer a nosa lingua.

Ver máis fotos        Ler máis
  

Audios dos programas de "Dalle a lingua" durante o curso 2014-15

Xa temos a ligazón para escoitar os programas de radio que se grabaron en outubro de "Dalle a lingua" de Onda Cero Radio.  
Pódese descargar o audio se un quixer
Clica na imaxe para escoitalos

Artigo relacionado (coas fotos)

24.11.14

San Martiño

A celebración é o 11 de novembro.

Unha das historias de San Martiño é a seguinte:

"San Martín de Tours naceu en en Hungría no ano 316 aínda que toda a súa educación recibiuna en Pavia (Italia).
Desde moi novo sentiuse atraído cara ao tema relixioso, pero aos 15 anos viuse  obrigado a entrar no exército, servindo a cabalo na garda imperial romana. É neste período cando xorde unha das historias máis belas e máis coñecidas do noso San Martiño. Un día de inverno moi frío, a tropa romana entrou na cidade francesa de Amiens. Alí, Martín atopa a un pobre espido que lle implora caridade, e non tendo moedas para darlle, Martín sacou a espada, cortou a capa que levaba polo medio e deulle a metade a aquel pobre home. Foi obxecto de burlas por parte dos seus compañeiros, pero a acción caritativa foi docemente recompensada, xa que a tradición conta que aquel mesmo día pola noite, viu en soños a Xesucristo que lle dicía: " Martín, hoxe cubríchesme co teu manto

Parece que en agradecimento, existe o chamado " Veraniño de San Martiño", que permite capear os rigores do inverno por uns días.

A festividad de S.Martin, o 11 de novembro,  é celebrada en infinidade de pobos e cidades de Europa

Para moitos  este día marca o inicio do inverno, comeza a matanza do porco para poder abastecerse del todo o inverno, gardándose hoxe en día en grandes conxeladores, antes en artesas con sal.

15.10.14

Programa de radio "Dalle a lingua" de Onda Cero Radio no curso 2014-15

Máis de 100 alumnos da nosa escola  participaron hoxe no programa "Dalle a Lingua" de Onda Cero Radio,  patrocinado pola Concellaría de Normalización Lingüística do Concello de Pontevedra.

 A estructura do programa  comezou  cos xogos de sortes que son aquelas letras con rima que se utilizan para escoller nos xogos dos rapaces,  e rematous con frases da campaña de oralidade do curso anterior (13-14).  E no medio deles foron tamén os seguintes temas:
- Árbores do parque de  Campolongo
- Herbas aromáticas e mediciñais
- Aves galegas en perigo de extinción
- Receitas con froitos ou produtos  da horta galega

As emisións de radio que grabamos hoxe serán  emitidas do 20 ao 31 deste mes de outubro (de luns a venres) en ONDA CERO radio. 
Frecuencia: 103.6 FM   

Ás  11:55 h   da mañá.

Clica na imaxe para ver as fotos.

NOTA. Unha vez emitidos os programas mandarán a ligazón dos audios para poder escoitalos en calquera momento.

Ver e escoitar "Dalle a Lingua" Curso 2013-14


VII Xornadas de materias e recursos educativos


Máis información (incluído o boletín de inscripción)

13.10.14

O río da memoria

CALROS SOLLA pariu un novo libro que ten como fío condutor o río dos Gafos.
TÍTULO : O RÍO DA MEMORIA.
Cartafol do río dos Gafos. (1745-1970)
EDICIÓNS:  MORGANTE
Nº DE PÁXINAS:457
ILUSTRACIÓNS: 330
PREZO: 20 EUROS

Libro relacionado co Gafos, de Calros Solla:
Andar Primeiro de río

11.10.14

Dous libros galegos entre os mellores do mundo

A Feira Internacional do Libro de Fráncfort presentou esta semana o catálogo White Ravens, un listado das mellores 200 obras de todo o mundo para o público infantil deste ano. 

Entre os sete títulos españois que figuran, dúas son de editoriais galegas: "Galiño pelado", na súa versión en castelán, de OQO; e o álbum "Nicomedes o pelado", de Kalandraka.

Este último, ademais, en galego, é o único libro incluido na White Ravens editado nunha lingua cooficial do estado español distinta do castelán.

10.10.14

A orixe dos nomes dos meses do ano

O calendário que usamos hoxe é unha evolución do antigo calendario romano, no cal varios meses foron batizados con nomes de deuses paganos. O primeiro calendário romano, criado no século 8 a.C., tiña só dez meses e ía de marzo a decembro. Ainda no mesmo século foron acreditados xaneiro e febreiro, axustando o calendário ao ano lunar inicial , con 355 dias. Nesa época os 12 meses xa foron  batizados con practicamente todos os nomes que usamos hoxe. As excepcións foron xullo e agosto, que recebiron eses nomes centenas de anos despois - entre os séculos 1 a.C. e 1 d.C. - cando o calendário romano xa  adaptara ao ano solar, con 365 dias.
Os líderes romanos Júlio César e Augusto foram os últimos a ser homenageados no calendário

Xaneiro provén do latín ianuarius e toma o seu nome do deus Jano, que era un deus que tiña dúas caras mirando cara a ambos os dous lados do seu perfil. Jano era o deus das portas, o señor dos solsticios, os comezos e os finais.

Febreiro foi chamado así en honor ás Februa, unha festa de purificación que os sabinos celebraban anualmente.

9.10.14

Ollos de Áula - Nª 16 - Revista para as familias

Clicando na imaxe poderás atopar os seguintes artigos:

- Como se crea o hábito nos nenos?
- Nova lei de educación. Os novos cambios no curso.
- Que é a aprendizaxe por proxectos?
- Un menú rico para a lingua
- Libros e recunchos recomendados.
.......

5.10.14

Refraneiro do mes de outubro

Primeiro vótalle unha ollada a estas datas, e logo le os refrans específicos do mes de outubro,  porque tamén hai moitos sobre o outono.


San Francisco, 4 de outubro.  

Os Remedios, o segundo domingo de outubro;

O Pilar, 12 de outubro.

San Lucas, 18 de outubro

San Xudas e San Simón, 28 de outubro.

San Quintín, 31 de outubro.



- Por San Francisco bota o liño mourisco, se o botas en San Simón nin da estopa nin estopón.
- Por san Francisco, risco, risco. Por san Lucas alza o boi da suca, mata o porco e tapa a cuba.
 -  En san Francisco trae a vela, en San Xosé lévaa.

- Pasados os Remedios e san Roque, xa non hai sesta nin merendotes.

- Polo Pilar, os nabos na terra e o viño a envasar.

- Polo san Lucas mata o teu porco e barra a túa cuba / as túas cubas.
- Polo san Lucas saben ben as uvas.
- Polo san Lucas solta os bois, mata os porcos e tapa as cubas.

- Por san Xudas e san Simón, collidas as uvas son

- Polo san Simón proba o viño, e o porco polo san Martiño.
- Polo san Simón, áncoras ó fondón.
- Por san Simón a xeira do cogordón.
- Por san Simón cada moneda vale un doblón.
- Por san Simón e san Xudas, collidas as uvas.
- Por san Simón e san Xudas, mata o teu porco e atesta as túas cubas.
- Por san Simón o néspero se repón.
- Por san Simón, aperta o baldón.
- Por San Simón, camiñar si, navegar non.
- A verdura de San Simón dá pro (para o) amo e mais pro (para o) ladrón.
- Áncoras ó fondo, que chega San Simón.
- As avenidas de San Simón, antes ou despois sonadas son.
- As enchentes de San Simón sonadas son, ou antes ou despois enchen o carro e mais os bois.

- Por san Martiño e san Xudas, piñeiriña das túas uvas.

- Por san Quintín castañas ó rolín.

- A lúa de outubro a sete cubre, e se chove, nove.
- A lúa de Outubro sete lúas cobre, e se chove, cobre nove.
- En outubro, a terra esterca e cobre.
- En outubro, non molesta o lume.
- Outubro viñateiro, pai de bo xaneiro.

Nota:

 - Baldón ou bandón é o tapón de cortiza ou madeira co que se tapa o burato da tapa superior dos bocois.
-  "Barrar as cubas" é tapar calquera greta ou abertura que poida ter a cuba para asegurar a súa hermeticidade. Facíase con lama ou pez.

Neste mes entrarían tamén moitos dos refráns que hai sobre o outono, que tanto pode ser chamado estación ou mes  do ano.

Ver tamén curiosidades de outubro.

20.9.14

Refraneiro de Setembro

- En setembro colleita e non sementes.
- En setembro come e bebe, pero non sexa tanto o comer e o beber que non deixes que vender.
- O que queira mel, que cate polo San Miguel (29 de set.)
- Polo San Miguel sabe o touciño a mel.
- Polo San Miguel, uvas e mel.
- Polo San Miguel, xa o coello sabe ben.
- Setembro ou leva as pontes ou seca as fontes.
- A castaña no agosto quere arder e no setembro beber.
- Para un bo magosto ter en agosto ha de arder e en setembro beber.
- En setembro, á vendima correndo.
- O que queira boa vendima facer, que se poña en setembro a recoller.
- Se queres mel, cata polo San Miguel, se queres abellas cata polas candelas.

Máis sobre refráns.

Santoral a ter en conta:

CANDELAS, CANDELARIA 2 FEBREIRO
SAN BRAIS 3 DE FEBREIRO
SAN MATIAS 24 FEBREIRO
SAN BIEITO 21 MARZO
SAN ANTÓN 13 XUÑO
SAN XOÁN 24 XUÑO
SAN PEDRO 29 XUÑO
SAN MIGUEL 29 SETEMBRO
SAN MARTIÑO 11 DE NOVEMBRO
SAN ANDRÉS 30 NOVEMBRO
SANTA LUCÍA 13 DECEMBRO

10.7.14

O noso Apalpador


Aquí temos o noso Apalpador.  Se queres saber máis sobre este persoeiro podes:

Ler o conto

Escoitalo 

Velo en Pictogramas

Ver a súa páxina  web 

Máis na Etiqueta deste blog "O Apalpador"

Contos do Apalpador de 4ºC 

Escoitar outra canción

Agasallar en Galego


Recorda que os consellos do Apalpador sobre os xoguetes. A poder ser: 

1: Non merques, faino.

2. Todos somos artistas

3. Reutiliza

22.6.14

20.6.14

A noite das mudanzas


Vídeo "A noite das mudanzas"   que se presentou no concurso   "Nos tamén creamos" , organizado este  por Política Lingüística e a Editorial OQO. e que estivo na  CRTVGA Infantil durante un tempo. Agora poñémolo en youtube para poder seguir visionándoo.  Recordamos que o  traballo foi feito polo alumnado de 1º e 2º ciclo no curso 2013-14

Artigo relacionado

Curta de animación ...

Ver a curta do curso 2013-14, Ranilda. 

Teatro "A Ratiña Rresumida" e o "O Galo Kiriko"

Alumnado de 2ºB facendo dúas obras de teatro.

4.6.14

Ranilda en Nós tamén creamos



Este ano o conto elexido para facer a curta foi o de "Ranilda" da editoria OQO.

Aquí temos algúns dos murais e personaxes da historia. Axiña poderemos vela, de momento está en fase de concurso. O ano pasado fíxose "A noite das mudanzas"